Leviticus 25:36 (NLD): "Gij zult geen woeker noch overwinst van hem nemen; maar gij zult vrezen voor uw God, opdat uw broeder bij u leve."

Het onmiddellijke kader

Dit vers maakt deel uit van de belijdenis van het sabbats- en jaarregelgebied in Leviticus 25. Wanneer Israël de jubel- en leningsregels ontvangt, ligt de nadruk op rechtvaardig gedrag in economische relaties. De here alsSchepper van de aarde en alles wat erop is, roept zijn volk op tot zorgzaamheid jegens de medemens, vooral de zwakken en behoeftigen. In dit specifieke vers verbiedt God woeker en overwinst, en roept Hij op tot vrees voor Hem zodat de broeder in leven blijft.

Wat leert dit over God en het geloof

Het gebod toont een Godserechte orde waarin economische transacties niet losstaan van morele en sociale verplichtingen. God schept een kader waarin rente en winst zó moeten plaatsvinden dat het leven van de mens voorop staat. De woorden “vrezen voor uw God” geven aan dat vroom handelen voortkomt uit een houding van eerbied en afhankelijkheid van God, niet uit puur wettelijke strengheid. Leiderschap en gemeenschap worden gegrond in een relatie met de Heere die leven verschaft aan ieder lid.

Belangrijke termen en beelden

• Woeker en overwinst: misbruik van de naaste door buitensporige winsten; het verschaft een duidelijke grens tegen uitbuiting in leen- en handelssituaties.
• Vrezen voor uw God: niet een angst tot veroordeling, maar een leven onder Gods heiligheid en rechtvaardigheid.
• Opdat uw broeder bij u leve: de gemeenschap functioneert bij wederzijdse zorg; economische rechtvaardigheid is een liefdescode binnen het volk.

Gerelateerde passages

• Exodus 22:25-27 en Deuteronomium 23:19-20 behandelen eveneens eerlijke leningen en geen woeker onder armen. Ze onderstrepen dat God’s volk niet uitsluitend juridisch maar ook medemenselijk geroepen is te handelen. Kernverbinding: Gods verlangens voor sociale rechtvaardigheid in de gemeenschap.

• Psalm 112:5 en Spreuken 28:8 illustreren hoe eerlijke handel en vrijgevigheid het leven van de gerechtvaardigde sieren. Kernverbinding: vertrouwen op God in economische beslissingen leidt tot stabiliteit en zegen.

• Leviticus 19:17-18 benadrukt de onderlinge zorg en liefdesgebod in menselijke verhoudingen. Kernverbinding: liefde als de drijvende kracht achter rechtvaardige regels.

historische en public-domain stemmen

Matthew Henry wijst er in zijn commentaar op dat de Israëlische gemeenschap een bijzondere verantwoordelijkheid droeg tegenover armen en vreemden; de wet strekt zich uit tot de houding van het hart, niet alleen tot de letter der wet. Albert Barnes benadrukt dat dit gebod de eerbied voor Gods heiligheid verhoogt en dat rechtvaardigheid het fundament van de gemeenschap is. Adam Clarke ziet hierin een bredere morele les: financiële transacties moeten menselijk en liefdadig zijn om niet te misbruiken. Deze stemmen ondersteunen een bredere les: rechtvaardigheid is niet slechts een juridische norm, maar een levende gemeenschapscode die de menselijke waardigheid beschermt. Kort geciteerd: “Gij zult geen woeker … nemen; maar gij zult vrezen voor uw God” (Henry).

Samenvattende verbinding

De verzen in Leviticus 25:36–37 en verwante passages reconstrueren een eerlijke economie als een werk van rechtvaardige liefdesplicht. De relatie met God coroutineert met de zorg voor de naaste: geen exploitation, wel bescherming en leven voor elke broeder. De kernboodschap is: economische praktijken moeten menswaardige zorg en godvruchtigheid weerspiegelen.

Toepassing voor vandaag

• Beoordeel financiële transacties en leningen door de lens van rechtvaardigheid en compassie, vooral jegens degenen in kwetsbare posities.
• Laat vrees voor God doorsijpelen in ethisch handelen: eerlijk vinna n en geen misbruik maken van degenen die minder kunnen dragen.
• Bevorder gemeenschapszorg: liefdeswerk en praktische hulp die leven mogelijk maakt voor ander, ook in professionele relaties en onderhandelingen.