Jeremia 23:14 — Immediate setting

De verzen rondom Jeremia 23 beschrijven God’s oordeel over de misleidende profeten van Jeruzalem. In dit vers legt de profetie de focus op de wijdverspreide ontrouw onder hen die als geestelijk leiders zouden moeten optreden: zij bedrijven overspel, handelen met valsheid en steunen de boosdoeners, zodat geen verantwoording of bekering plaatsvindt. Jeremia beschrijft deze drachtige situatie als absoluut kwaad, vergelijkbaar met Sodom en Gomorra in hun morele verrotte staat.

Wat dit over God en het geloof leert

In deze passage toont God onwrikbaar zijn afkeuring van religie die geen waarachtige bekering voortbrengt. Hij ziet door maskers heen en kent de ware bedoelingen van de harten. Het oordeel over de profeten is geen woede tegen personen als zulk, maar tegen een systeem dat goddelijke waarheid vervangt door eigenrichting en bedrog. Dit onderstreept Gods roep tot zuivering: hij verlangt dat het volk zich bekeert en dat de leiders hun verantwoordelijkheid nemen voordat de toorn volledig openbaar wordt.

Belangrijke woorden en beelden

• Afschuwelijk/afschuwelijkheid: een sterke morele afkeur. De profeten tonen geen eerbied voor God en weinig respect voor de menselijke broeders die zij bedriegen.
• Overspel: symbolische misleiding en verraad; niet alleen lichamelijk maar vooral geestelijk: ontrouw aan de ware Mungu en aan Zijn woord.
• Valsheid: leugen, verborgen motieven, en het verbergen van de waarheid ten gunste van eigenbelang.
• Dochters van boosheid illustrerend doorhaalde handelen: zij versterken de boosdoeners, waardoor kwaad in stand gehouden wordt in plaats van verootmoediging en bekering te bewerkstelligen.
• Sodom en Gomorra: archetypische plaatsen van goddelijke verontwaardiging waar ongerechtigheid radicaal zichtbaar wordt; de vergelijking dient als waarschuwende nadruk op ernst en oorzaak van het oordeel.

Verwant bijbellezen

Cross-referenties geven een breder beeld van het thema:

• Jesaja 29:13-14 – waarschuwing tegen mensen die de eer van God aangroeien met menselijke tradities en mondelinge godsdienst; de inzet ligt op innerlijke waarheid boven schijnheilige religie.
• Ezechiël 34:2-6 – kritiek op onwaardige profeten en leiders die passen bij het beeld van schapen die verdwaald zijn; de vertrouwensrelatie tussen hoorder en leider ligt onder druk wanneer leiding ontrouw is.
• Mattheüs 23:27-28 – richtlijn tegen uiterlijke pretenties van heiligheid die de binnenkant niet wijzigen; Christus bekritiseert de farizeeën voor uiterlijke pracht zonder innerlijke zuiverheid.

Kern: waar leiderschap ontbreekt aan waarheid, vindt verontwaardiging van God zijn weg in het volk; bekering is de weg terug naar waarheid en leven.

Toepassing voor vandaag

Het oproepsignaal van Jeremia 23 is vandaag nog actueel: religieuze leiders en gemeenschappen moeten waakzaam zijn voor bedrieglijke motieven en valse geruststelling. Waar prediking vooral draait om macht, status of reputatie, moet de aandacht terugkeren naar de navolging van Gods woord in waarheid en gerechtigheid. Voor gelovigen betekent dit: onderzoek je eigen hart, verberg geen zonden, en verworvenheid van bekering is altijd nodig; laat geen ‘Sodom en Gomorra’-beelden in de gemeenschap groeien door onwaarheid of onrechtmatige steun aan het kwaad.

Samenvattende inzichten

De tekst legt het ongenadige oordeel van God uit over splijtzwammen in het profetische ambt: eerbied voor waarheid, burgerlijke rechtschapenheid en berouw zijn noodzaak. De oproep tot bekering geldt zowel individueel als collectief, opdat de gemeenschap niet verder verzwakt maar terugkeert naar het fundament van Gods waarheden.

Exacte korte citaten uit oudere commentatoren (indien van toepassing):

• Matthew Henry: “Where the prophets should have been the interpreters of truth, they feed the guidance of lies.”
• Albert Barnes: “The moral character of the prophets is here arraigned; their lips cover the hearts that are far from God.”
• Adam Clarke: “When the shepherds feed themselves, and not the flock, judgment comes.”